We use cookies from third party services for marketing activities and to offer you a better experience. Read about how we use cookies and how you can control them by clicking "Privacy Preferences".

Privacy Preferences

When you visit any website, it may store or retrieve information through your browser, usually in the form of cookies. Since we respect your right to privacy, you can choose not to permit data collection from certain types of services. However, not allowing these services may impact your experience.

  • Privacy Policy
    When you visit any of our websites, it may store or retrieve information on your browser, mostly in the form of cookies. This information might be about you, your preferences or your device and is mostly used to make the site work as you expect it to. The information does not usually directly identify you, but it can give you a more personalized web experience. Because we respect your right to privacy, you can choose not to allow some types of cookies. Click on the different category headings to find out more and manage your preferences. Please note, blocking some types of cookies may impact your experience of the site and the services we are able to offer.
    REQUIRED
  • Content Delivery Network
    These cookies enable the website to provide enhanced functionality and personalization. They may be set by us or by third party providers whose services we have added to our pages. If you do not allow these cookies then some or all of these services may not function properly.
    REQUIRED
  • Functional (Your preferences for this site)
    Functionality cookies allow websites to remember the user's site preferences and choices they make on the site including username, region, and language. This allows the website to provide personalized features like local news stories and weather if you share your location. They are anonymous and don't track browsing activity across other websites. Functionality cookies can include first party, third party, persistent or session cookies.
  • Statistics (Info on how we can get better)
    These cookies allow us to count visits and traffic sources so we can measure and improve the performance of our site. They help us to know which pages are the most and least popular and see how visitors move around the site, which helps us optimize your experience. All information these cookies collect is aggregated and therefore anonymous. If you do not allow these cookies we will not be able to use your data in this way.
  • Marketing (Advertisement Delivery Network)
    These cookies may be set through our site by our advertising partners. They may be used by those companies to build a profile of your interests and show you relevant adverts on other sites. They do not store directly personal information but are based on uniquely identifying your browser and internet device. If you do not allow these cookies, you will experience less targeted advertising.

Privacy policy

stadhuis leiden

leiden
statusrijksmonument
opdrachtrestauratie, renovatie
functiebestuursgebouw
opdrachtgevergemeente leiden
locatieleiden
bouwjaar1350 / 1939
fasedo t/m uitvoering
oplevering2022
samenwerkingbureau voor bouwhistorie en architectuurgeschiedenis (bba), erfgoed leiden e.o., venema restauratie bv
fotografie/ beeldenfrans hanswijk, erfgoed leiden e.o., tak architecten
Stadhuis Leiden TAK architecten rijksmonument restauratie renovatie bestuursgebouw gemeente leiden

In het centrum van Leiden, aan de Breestraat, staat het rijksmonumentale stadhuis. De eerste vermeldingen van het stadhuis dateren uit 1350, destijds niet meer dan een hal met een toren. In de jaren die volgen is het stadhuis meerdere malen (gedeeltelijk) door brand verwoest, weer herbouwd en uitgebreid. In 1457 bereikte het middeleeuwse stadhuis zijn grootste omvang. 
Na het Beleg van Leiden in 1574 kwam de stad tot bloei en werd er besloten tot een verfraaiing van het stadhuis. De nieuwe voorgevel dateert uit 1597 en staat nu bekend als de langste renaissancegevel van Nederland. De gevel is rijkelijk voorzien van ornamenten in Obernkirchner zandsteen; een prachtig voorbeeld uit het oeuvre van de bekende renaissance-bouwmeester Lieven de Key / naar een ontwerp van de stadssteenhouwer Claes Cornelisz. van Es, die zich hierbij liet beïnvloeden door de ontwerpen van Lieven de Key. De gevel is historisch gegroeid en in 11 bouwfasen tot stand gekomen.

Na een verwoestende brand in 1929 wordt de voorgevel tussen 1935-1939 gerestaureerd en gedeeltelijk nieuw gebouwd. De eerdere duidelijk zichtbaar historisch gegroeide gevel verandert dan in een gevel die uit één architectonisch geheel bestaat en eenheid uitstraalt. Ook de klokkentoren is na de brand herbouwd. Dit is een besloten plek in het stadhuis, die maar door weinigen wordt bezocht. Het geluid van het klokkenspel is echter een vertrouwd onderdeel van het leven in de binnenstad.

Na een architectenselectie heeft TAK architecten, in opdracht van gemeente Leiden, de restauratie van de voorgevel aan de Breestraat en de renovatie van de klokkentoren voorbereid en begeleid. Voor de voorgevel streefden we naar herstel van de architectonische eenheid, met aandacht voor de historische gelaagdheid. Het door Bureau voor Bouwhistorie opgestelde bouwhistorisch onderzoek naar de stadhuisgevel aan de Breestraat is bepalend geweest voor onze restauratievisie. Achter de schermen hebben we tevens gewerkt aan het verbeteren van het interieur van de klokkentoren.

De restauratiewerkzaamheden aan de gevel betroffen het herstel van gebreken, waaronder een groot deel van het voegwerk, plaatselijk natuursteenwerk, betonschade, zettingen en het reinigen van de gevel. De houten kozijnen, ramen, deuren en dakkapellen zijn gerepareerd en geschilderd en de ramen in de voorgevel zijn opnieuw verlood. Op meerdere plaatsen is het loodwerk vernieuwd en de leien dakbedekking is partieel vervangen.

In het voortraject zijn verschillende reinigingsmethoden voorgedragen en beproefd. Samen met de restauratie begeleidingscommissie werden aan de hand van proefvlakken de resultaten beoordeeld. Na het onderzoeken van diverse reinigingstechnieken bleek laserreiniging zowel de Bentheimer als Obernkirchener zandsteen schadevrij te reinigen. Met het reinigen kan de gevel weer ‘ademen’ en is de verkleurde centrale topgevel teruggebracht naar de gemiddelde toon van de naastgelegen geveldelen. De vakkundige uitvoering heeft geleid tot een prachtige voorgevel, die weer de eenheid uit 1939 uitstraalt.

De renovatie van de klokkentoren bestond uit nieuwe kleuren, verbeterde trappen, herstel van beton- en houtconstructies en een nieuwe cabine voor de beiaard. 

Tijdens de uitvoering van het gehele project waren wij verantwoordelijk voor de uitvoeringsbegeleiding, directievoering en het toezichthouden. Gedurende de uitvoering was de organisatie van het bouwteam er dusdanig op ingericht dat de huwelijken en evenementen zonder overlast konden plaatsvinden.

© 2024 TAK architecten. Alle rechten voorbehouden